De afgelopen week heb ik werkelijk een topavontuur mogen beleven in mijn favoriete land, Wit-Rusland. Tijdens dit tweede bezoek ging ik zoals vorig jaar in april de natuur fotograferen vanuit een schuiltent. Deze vorm van natuurfotografie wisselde ik af met verschillende intensieve wandelingen op zoek naar de meest fascinerende organismen. Het hoofddoel was om arenden van naderbij vast te leggen op de gevoelige plaat. Bovendien hoopte ik op een ontmoeting waar ik al lang van droomde, namelijk de drieteenspecht.

Het was een solotrip met begeleiding van een Belarussische vriend. Zonder een lokale natuurliefhebber kan je geen goede resultaten bekomen en kom je met lege handen naar huis. Zelf bracht ik ongeveer drie volledige dagen door in een schuiltent, de andere dagen ging ik op pad met skies aan omwille van de hevige sneeuwval in het noordoosten. De dikte van de sneeuw varieerde van 55 cm tot net aan mijn middel! Af en toe was het vermoeiend met de skies aan omwille van de dichte naaldwouden en het op de schouders dragen van zware fotografieapparatuur in flinke afdalingen. Tevens beleefde ik het ganse verhaal in aanhoudende vriestemperaturen tussen – 2 °C en – 14°C. Ik had er dus fysiek veel voor over om nieuw beeldmateriaal te verzamelen.

Wit-Rusland heeft tijdens de winterperiode niet veel vogelsoorten in vergelijking met de lente en zomer. Toch beschikt het land over al mijn favoriete soorten zoals het auerhoen. Vele vrienden weten intussen dat dit mijn nummer één is in de wereldlijst. Dagelijkse waarnemingen waren onder andere raaf, zeearend, Noordse goudvink, witkopstaartmees, witrugspecht, dwerguil, zwarte specht, matkop, geelgors, kleine en grote barmsijzen.

De eerste dag dat ik in een schuiltent aanwezig was, kon ik meteen haarscherpe beelden maken van raaf, zeearend, gaai en ekster. Concreet waren er 14 raven, vier zeearenden, een steenarend, een juveniele havik, roepende kraanvogels, een glanskop, een dwerguil en nog vele anderen waar te nemen in het landschap. Hieronder een subadulte zeearend op een omgevallen en reeds afgestorven den generic benicar. Deze fraaie en stevige rustplek was zeer geliefd door vele vogels.

sized_wr1

Dit was één van de vele zeearenden gedurende mijn rondreis. Vaak kwamen de arenden zeer dicht bij de tent foerageren. Bovenstaande foto werd genomen op een afstand van 20 m. De grootste roofvogel van Europa paste mooi in mijn beeld. Ze kunnen een maximale vleugelspanwijdte aannemen van maar liefst 245 cm! Typisch voor subadulte zeearenden is de gele snavelbasis en een grijzere boven- en ondersnavel. Volwassen zeearenden hebben een volledig geel gekleurde snavel.

sized_wr2

Hierboven een kopprofiel van opnieuw een subadult exemplaar. Om zulke beelden te maken moet je extreem gefocust zijn en vooral rustig blijven. Dit laatste is niet altijd even gemakkelijk als gepassioneerde natuurfotograaf.

In Wit-Rusland komen ruim 100 broedparen van zeearend voor. Van nature hebben deze imposante vogels geen vijanden en voeden ze zich met watervogels, vis en kadavers van dode zoogdieren. De arenden die ik kon fotograferen hadden trek in een kadaver van een wild everzwijn.

Jammer genoeg kwam de persoonlijk meest geliefde arend, de steenarend, enkel even overvliegen. Later in de week zou ik opnieuw deze plek benaderen voor een volgende poging op steenarend. De dagen nadien probeerde ik om de drieteenspecht en de witrugspecht te fotograferen. De drieteenspecht staat bekend als algemene soort in Scandinavië en Rusland. Toch had ik na vele reizen doorheen Scandinavië geen enkel succes met deze spechtensoort. Eveneens onderging ik vorig jaar in Wit-Rusland pogingen zonder enig succes. Ik had me voorgenomen dat ik ditmaal echt niet terugkeerde naar huis zonder bewijsmateriaal van deze prachtige en aparte vogel! Mijn Belarussische vriend wist me te vertellen dat het zeer vreemd was dat ik geen enkele drieteenspecht in beeld kreeg gedurende vorige reizen. Daarom bracht hij mij op verschillende foerageerplekjes van deze specht. Verry strange!!! Na twee dagen geen enkele drieteenspecht te bekennen in zijn meest geliefde biotoop?! Hij kon dit zelf niet verklaren omdat hij daar telkens exemplaren aantreft en ik, ik schrok er niet erg van. Hij leek wel uitgestorven te zijn.

Gelukkig ben ik een echte doorzetter op dat gebied en vroeg hem of er nog mogelijkheden bestonden om dit mysterieus wezen te ontdekken. Er was volgens hem nog één gebied dat we nog niet hadden verkend. Op maandagavond besloten we om het op dinsdag een laatste maal te proberen. We vertrokken met gekruiste vingers en kwamen na een lange rit aan in een gebied vol met afgestorven pine forest. Hij wenste me veel geluk alvorens ik uit het Russische busje uitstapte. Tot mijn grote verbazing hoorde ik meteen het typische geroffel van de drieteenspecht! Vol adrenaline zoeken naar een kleine, algemeen zwart-wit getekende spechtensoort van ongeveer 22 cm. Mannetjes hebben een klein geel toupetje wat hen onderscheid van de vrouwtjes.

Na een zoektocht tussen honderden kale dode bomen had ik eindelijk prijs! Het was klokslag 09.00 u. Het doel om hem aan te vinken op mijn wereldlijst was voltooid, maar uiteraard ben ik uit op detailbeelden van deze lastig te vinden vogel. De drieteenspecht is een vrij goed te benaderen soort en is niet schuw van de mens. We besloten dat ik met de skielatten vaart zou maken richting de boom in kwestie. Na ongeveer een kwartier had ik de plek bereikt. Het toppunt was dat naast een mannetje tevens een vrouwtje op de bast kwam roffelen. Hieronder kan ik met trots een drieteenspecht afbeelden. Zoals de naam het verklapt, heeft deze soort maar drie tenen. Concreet twee naar voren en één naar achter gerichte teen.

sized_wr3

In totaal heeft het koppeltje mij 40 minuten laten genieten van een magnifiek schouwspel langs meerdere boombasten. Hieronder een beeld met een ietwat mysterieuzere en speelse houding van het mannetje. Ik kon ze fotograferen op een afstand van slechts vijf meter! Een topmoment om nooit meer te vergeten.

sized_wr4

Na dit succesverhaal had ik graag ook de witrugspecht op foto. Deze soort is erg moeilijk te fotograferen omdat het in tegenstelling tot de drieteenspecht, de meest schuwe soort is van alle tien Europese spechtensoorten. Naast het aspect van schuw te zijn kan je hem bijvoorbeeld moeilijk lokken door het nabootsen van hun geluid. Je verwachtingen over de waarnemings- en/of fotografeerafstand van deze soort kan en mag je dus helemaal niet inschatten. Toch bleef het geluk binnenstromen, waarvoor ik moeder natuur erg dankbaar ben! Er kwam een witrugspecht fraai in beeld op ongeveer 14 m afstand. Geen grote en snelle bewegingen maken zijn belangrijk voor een goede afloop. Eerst was de witrugspecht slecht zichtbaar omdat hij de bast langs de achterzijde beklom. Na enkele minuten kwam hij dan toch volledig in mijn richting zoeken naar insecten. Onderstaand beeld spreekt boekdelen!

sized_wr5

Tijdens de wandelingen op zoek naar deze twee nieuwe spechtensoorten voor mijn wereldlijst, kon ik vele andere aantrekkelijke soorten waarnemen. Een opvliegend auerhoen, roepende hazelhoenders, een dwergooruil en meerdere dwerguilen, grote barmsijzen, kruisbekken, een roepende kleine bonte specht, drie zwarte spechten,… Bovendien zag ik een eland met kalf en meerdere sporen van lynx, wolf, wasbeer, otter, vos en mink.

Op woensdag vond ik het uitnodigend om nogmaals de tent te betreden om arenden te fotograferen. Je weet maar nooit dat de steenarend zich van op een korte afstand laat bewonderen. Het was een opvallend rustige en stille dag in de natuur. Gedurende enkele uren tijd had ik slechts drie raven gezien, twee gaaien, een kraanvogel, een notenkraker, twee matkopjes en enkele kool-en pimpelmezen. Tot plots een zoveelste droom werkelijkheid werd! Er kwam vanuit het dichte gemengde woud een volwassen steenarend aanvliegen. Waarschijnlijk hetzelfde exemplaar dat ik de eerste dag zag overvliegen. Ditmaal was zijn dodelijke blik gericht naar de begane grond. Ik nam een afwachtende houding aan en merkte dat hij een kruin had uitgekozen om even te rusten. De kruin was net niet binnen het bereik van mijn lensbewegingen. Ik kon haast niet meer ademen en hoopte op een duikvlucht naar het kadaver van het wild everzwijn.

Het kon toch niet waar zijn! Hij vloog met een machtige houding naar de grond, net voor de tent op een afstand van 25 m. Het leverde mijn honderden beelden op omdat hij veel tijd en geduld had. De steenarend bleef echter van omstreeks 11.00 u tot 12.20 u ter plaatse! Als veeleisend natuurfotograaf had ik graag dat hij in plaats van op zo’n lelijk kadaver even op de fraaie omgevallen den zou gaan zitten. Met alle goede wil, maar de machtige vogel had enkel oog voor het kadaver. Rond 12.20 u vloog hij opnieuw op richting het woud. Na zijn bezoek werd het weer opvallend rustig, te rustig voor zulke natuurlijke omgeving. Ik zou die dag de tent verlaten voor een avondexcursie omstreeks 17.00 u. Om 16.42 u kwam de steenarend terug afdalen met een majestueuze vlucht naar de voorgrond van mijn tent. Tweemaal op één dag steenarend op ongeveer 20 tot 25 m mogen waarnemen is extreme luxe! Een ongelofelijke verenpracht en imposant voorkomen! Deze tweede grootste roofvogel van Europa kan een spanwijdte bezitten van maar liefst 240 cm in totaal. Na een tiental minuten vertoonde hij enkele vliegbewegingen. Ditmaal in mijn richting! Ineens kwam mijn laatste wens in heel dit gebeuren ter vervulling! Hij verkoos eerst die ene aardige stam voordat hij voorgoed verdween in de mysterieuze wouden. Een gevoel dat niet te beschrijven viel en nog steeds kan ik dit niet samenvatten in één woord. Het leverde topbeelden op. Hieronder één van de vele beelden.

sized_wr6

Hieronder een kopprofiel van dit exemplaar dat een gewicht kan bereiken van 6 kg.

sized_wr7

Het fotograferen van de steenarend komt qua natuurbeleving bijna even hoog in mijn persoonlijke ranking als het adembenemende baltsgedrag van het auerhoen van afgelopen jaar. Het is een schaarse standvogel waarvan enkele koppels broeden in de laaglandwouden van Wit-Rusland.

Gedurende de volgende dagen ging ik me vooral toeleggen op zoogdieren zoals wolven, otters, bevers, mink,… en algemenere zangvogels. Tevens probeerde ik enkele soorten te scoren om mijn plaatselijke lijst te verlengen. Zo bracht ik een uitgebreid bezoek aan de Svolna rivier en de twee omliggende meren. Aanwezige vogels waren een wilde zwaan, drie knobbelzwanen, drie grote zaagbekken, een twintigtal wilde eenden, enkele bonte kraaien, een overvliegende zeearend, twee witrugspechten en een grote reusachtige gemengde groep sijzen, kleine barmsijzen en goudvinken.

Tijdens de middaguren kon ik dagelijks leuke beelden maken van enkele zangvogels die in grote populaties voorkomen gedurende de koudere winterperiode. Hieronder geef ik een selectie aan soorten die zich fotogeniek opstelden.

sized_wr8

De grootste groep geelgorzen die scharrelden langs sommige sneeuwvrije plekjes bestond uit 120 exemplaren. Af en toe vonden ze toch een zaadje van onkruiden zoals middelste teunisbloem, grote klit, guldenroede, straatgras,… De geelgors is een typische akkervogel die steeds zijn voedsel zoekt op de grond. Vaak ook in een habitat met struikgewas en open vlakten, maar nooit in een bosgebied.

sized_wr9

Een beeld van een ringmus op een met korstmossen bedekt takje. Kijk ook naar de heldere achtergrond die automatisch ontstaat door de weerkaatsing van een heerlijk sneeuwtapijt. Typische kenmerken zijn de volledig witte nekband, zwart vlekje op de witte oorstreek en een klein donker befje onder de snavel. Ze komen hoofdzakelijk voor in open terreinen met verspreide boomgroei. Dit kan je letterlijk afleiden uit zijn Engelse benaming als ‘tree sparrow’. In het winterseizoen mengen ze zich gewoon met andere huismussen en vinken, maar tijdens het broedseizoen komen huis- en ringmussen niet in eenzelfde habitat voor. Daar waar huismussen ontbreken, nemen ringmussen hun plaats in en omgekeerd.

sized_wr10

Voor velen is de bovenstaande afgebeelde glanskop moeilijk te onderscheiden van de matkop. Naast de roep en zang is het belangrijk om de snavelbasis te bekijken, alsook de tekening in de vleugel en de omvang van het toupetje.

sized_wr11

In Noordoost Europa is de bonte kraai een algemene verschijning. In Wit-Rusland komen geen zwarte kraaien voor en worden ze dus vervangen door de aanwezigheid van deze fraaie kraaiachtige. Bonte kraaien zijn socialer te noemen dan zwarte kraaien omdat ze zich tijdens het winterseizoen concentreren in grotere groepen. Uiterlijk vertonen ze een afwisselend zilvergrijs tot zwart verenkleed. De roep komt daarentegen overeen met die van de zwarte kraai. Ze voeden zich gevarieerd met onder andere aas, kleine zoogdieren en zaden.

sized_wr12

De raaf was één van de soorten die ik elke dag kon waarnemen. Soms een enkel overvliegende raaf, soms groepjes van veertien exemplaren. Tevens was de roep van deze soort opmerkelijk verschillend van raaf tot raaf. Typisch is het ‘krruk’- geluid, maar sommige raven maakten een song van aantrekkelijke geluidjes zoals het ontkurken van een fles wijn of het nabootsen van gitaarsnaarbeweging. De raaf is met zijn lengte van 62 cm de grootste kraaiachtige. Andere uiterlijke kenmerken zijn het glanzende verenkleed, een wigvormige staart en een enorme, kromme snavel. Zijn habitat omvat bergstreken en ruige gebieden. In mindere mate komen ze ook voor in dichte bossen. Naast het eten van aas vallen zelfs klein tot matig grote zoogdieren ten prooi waaronder hazen en jonge everzwijnen. Raven zijn dan ook ware omnivoren te noemen waarbij dierlijk materiaal overheerst.

Mijn laatste dagen tijdens deze trip ging ik zoals eerder besproken op zoek naar nieuwe zoogdieren voor mijn persoonlijke wereldlijst. Eveneens werd dit een avontuur met zeer positieve afloop! Otter en Amerikaanse mink, mooi en gedurende een lange periode mogen waarnemen én fotograferen. Ter bescherming geef ik geen concrete plaatsnaam weer in dit verhaal waar ik beide zoogdieren heb waargenomen, maar duidelijk wil ik stellen dat ze in diverse habitats foerageerden. De otter kwam omstreeks 18:11 u aan de rechteroever van een rivier- en reliëfrijk gebied. Ondanks het avonduur kon ik nog voldoende herkenbare beelden maken van een etende otter. Concreet kwam het moeilijk waarneembare dier tweemaal langs met een muil vol vis. De waarneming duurde tot ongeveer 18:30 u. Hieronder een bewijsplaat van deze Europese otter.

sized_wr13

Tevens stond de mink of nerts op mijn verlanglijstje. Gedurende mijn laatste namiddag ter plaatse, kwam een levendig zoogdier al huppelend in de richting van mijn tent. Vol ongeloof kon ik attractieve beelden maken van dit kleine wezen. Eerst leuke sfeerbeelden in het landschap, nadien zwemmend en lopend doorheen rietkragen. Tijdens het waarnemen van deze uitstekende zwemmer zag ik typische kenmerken van de Amerikaanse en niet de Europese mink. Toch was ik niet teleurgesteld met deze Amerikaanse vorm omdat het een waardige inheemse soort is in Wit-Rusland. Het is wel degelijk een exoot, maar na vele jaren ingeburgerd en goedgekeurd als echte soort. Prooidieren van de Amerikaanse mink zijn onder andere muskusrat, slangen, kikkers, watervogels, konijnen en nog vele anderen. Door het feit dat de Amerikaanse soort een iets grotere en vooral betere rover is dan de Europese mink, gaat deze laatste jammer genoeg achteruit in aantal. Bovendien paren de Amerikaanse nertsen vroeger waardoor de mannetjes een vrouwtje van de Europese mink uitkiezen om zich voort te planten. De jongen die hieruit ontwikkelen zijn echter niet levensvatbaar. Het zal de voortplanting van de vrouwtjes hierdoor verhinderen tijdens ditzelfde levensjaar.

sized_wr14

Bovenstaande foto geeft een mooi beeld weer van de natuurlijke habitat van de mink. Wat deze waarneming nog meer waarde geeft is het feit dat deze zoogdieren vooral ‘s nachts actief zijn. Af en toe laten ze zich in het daglicht bewonderen! Ze rusten in een hol van bevers, muskusratten,… maar kunnen ook zelfstandig een hol graven in de nabijheid van het stromende water.

sized_wr16

Vaak gaan ze op jacht in het water. Hoofdzakelijk zijn het de vrouwtjes die zich hierdoor typeren en onderscheiden van de mannetjes. Bij dit individu ging het enkel om de natuurlijke waterweg te overbruggen. Kijk naar de weerspiegeling van de mink in het oppervlaktewater

sized_wr17

Bij het fotograferen van verschillende natuurelementen of bij het bekijken van je foto’s zijn kleine takjes en grassen werkelijke afknappers. In dit geval geeft het riet een grote meerwaarde aan het afgebeelde zoogdier. De foto neemt je hierdoor helemaal mee in de dagdagelijkse leefwereld van dit schattige wezen.

Zelf kan ik enkel en alleen maar terugblikken op een zeer succesvolle, illusionaire en intensieve natuurbeleving. Het land bevat velen van mijn persoonlijke favoriete dieren, waardoor dit zeker en vast niet mijn laatste bezoek was aan Wit-Rusland. Later dit jaar ga ik opnieuw een avontuur aan in de oerbossen en heuvelige landschappen van Belarus voor onder andere tal van zang- en roofvogels.

Wil jij als eerste op de hoogte zijn

van al mijn nieuwe workshops, weekends en reizen?
Ik schrijf me in!
IK WIL OP DE HOOGTE BLIJVEN