Ik heb weer een boeiende vogelreis achter de rug welke ik kon delen met een aangename groep vogelaars! Ditmaal doorheen het zuidwesten van Spanje. Concreet vogelde ik grotendeels langs de grens met Portugal waarbij Monfragüe NP, Trujillo, Merida, Odiel, El Rocio, Coto Donana NP,… vogelrijke momenten opleverden. Het doel dat ik voor ogen had bij aanvang van deze trip, was in hoofdzaak het waarnemen van de endemische Spaanse keizerarend, zwartbuikzandhoen, witbuikzandhoen, blauwe ekster, Iberische tjiftjaf, roodstuitzwaluw, Provençaalse grasmus, blauwe rotslijster, monniksgier en uiteraard flamingo’s.

Gedurende een reisafstand van 280 km, namelijk van de luchthaven in Madrid tot aan de eerste verblijfplaats in Jaraicejo, waren de eerste topsoorten al van de partij. Acht grote trappen, een kleine trap, enkele zwarte spreeuwen, kuifleeuweriken en zwarte wouwen, een rode patrijs, een overvliegende slangenarend, grijze wouw en een tiental vale gieren gaven ons een hartverwarmende aankomst in Spanje!

sized_spanje1

De eerste dag stonden verschillende soorten grasmussen en gieren op het programma. Bovenstaande zwarte wouw kon ik al gauw vastleggen op de gevoelige plaat in de omgeving van Trujillo. Deze soort is de meest algemeen voorkomende dagroofvogel in deze regio. Typisch is de lichtgrijze kop, een zwartbruine bovenzijde, een roodbruine onderzijde en vooral de licht gevorkte staart. Elke dag kon ik tientallen exemplaren spotten en vaak waren ze erg fotogeniek!

Na een korte ochtendwandeling in een ruig gebied met hoge grassen, heideplanten, jeneverbes en kurkeiken kon ik al leuke soorten scoren waaronder kleine zwartkop, baardgrasmus, Provençaalse grasmus, orpheusgrasmus, monniksgier, vale gier, zuidelijke klapekster, roodkopklauwier, koekoek, kuifleeuwerik, grauwe gors en putter. Opvallend was ook de aanwezige kuiflavendel. Voor ons is het een fraaie tuinplant terwijl het in Spanje een algemene plantensoort betreft.

In een volgend waterrijk gebied zong de citti’s zanger en nachtegaal, fladderden enkele Iberische staartmezen van kruin tot kruin, zag ik de eerste blauwe eksters, één enkele overvliegende roodstuitzwaluw, voedselzoekende purperreigers en purperkoet. Tevens kon ik in de namiddag grijze wouw, gierzwaluw, vale gierzwaluw, rotszwaluw, dwergarend, bruine kiekendief, steenarend, kleine torenvalk, hop, boomleeuwerik, graspieper, roodborsttapuit, tapuit, graszanger, snor, kleine karekiet, vuurgoudhaan, kuifmees, Spaanse mus, zwarte spreeuw, kneu en nog vele anderen aanstrepen op het lijstje. Bovendien maakte de aanwezige kerkuil nabij de accommodatie het plaatje compleet. Voor een eerste vogeldag kon dit echt wel tellen!!!

Het omvangrijke Extremadura omvat 54 natuurgebieden, van erg droge gronden met stugge grassen tot groenige, waterrijke biotopen tot het vegetatierijke laaggebergte. Als natuurliefhebber heb je er dus veel afwisseling qua natuurbeleving. We combineerden hierdoor op sommige dagen meerdere types van landschappen. De volgende ochtend stond een vochtig gebied op het programma. Bij de start van de wandeling zat er een roodstuitzwaluw met zijn partner op de prikkeldraad. Niet nadenken, maar meteen in actie schieten! Mijn persoonlijke nummer zes van de reis om te fotograferen kwam binnen handbereik! En ja, het lukte aardig. Ondanks dat het een algemene vogelsoort is in Zuidwest Europa, moet je toch uw kansen grijpen als ze zich voordoen. Vol opluchting en tevredenheid ging ik verder vogelen. Deze Europese regio is ontzettend vogelrijk waardoor de eerste soorten al snel in de kijker tevoorschijn kwamen. Purperreiger, lachstern, graszanger, ooievaar, kwak, koereiger, woudaap, snor, ijsvogel, purperkoet, Spaanse mus, bijeneter, dodaars, lepelaar, tapuit, monniksgier, grijze wouw,… Stuk voor stuk schitterende vogels om waar te nemen!

Om nog even terug te komen op de verscheidenheid aan landschappen, wil ik graag enkele beelden in dit reisverhaal toevoegen van deze contrasten. Het Sierra de Gredos gebergte is een bergketen ter hoogte van het zuidelijke deel van Avila. Concreet is het gelegen ten noordoosten van Extremadura in de deelstaat Castilië en Léon. In totaal heeft het gebergte een lengte van 115 km en het hoogste punt bereikt een aardige 2592 m. De vegetatie bestaat vooral uit struikgewas en op hoger gelegen plaatsen nemen Alpenweiden de overhand. Ongeveer de helft van Sierra de Gredos krijgt een totale natuurbescherming. De jacht en intensieve bosbouw zijn rechtstreekse bedreigingen, alhoewel het natuurtoerisme in opmars komt.

<img class="alignnone size-full wp-image-1886" src="http://www look at this website.michaelabts.be/wp-content/uploads/2013/04/sized_spanje3.jpg” alt=”sized_spanje3″ width=”700″ height=”453″ srcset=”http://www.michaelabts.be/wp-content/uploads/2013/04/sized_spanje3.jpg 700w, http://www.michaelabts.be/wp-content/uploads/2013/04/sized_spanje3-300×194.jpg 300w, http://www.michaelabts.be/wp-content/uploads/2013/04/sized_spanje3-400×260.jpg 400w” sizes=”(max-width: 700px) 100vw, 700px” />

De meest unieke landschapsvorm van Extremadura is de Dehesas of boomweiden. Dehesas omvat weiland met onder andere kurk- en steeneiken, dat van Extremadura tot Andalusië loopt. Hierdoor is dit het grootste aaneengesloten sclerofiele bos van Zuidwest Europa. ‘Sclerofiel’ bestaat ter verduidelijking uit hoofdzakelijk hardbladige en groenblijvende struikvegetatie. Door de kwalitatieve biodiversiteit is het uitgeroepen als belangrijk vogelrichtlijngebied. Naast de rijkdom aan broedvogels zoals blauwe ekster en zuidelijke klapekster bevat het tevens een thuishaven van inheemse bomen. Bovendien heeft de dehesas nog een andere belangrijke rijkdom, namelijk het vetmesten van het Iberische varken. Het inheemse, nogal donker getinte zoogdier loopt gedurende de herfst- en winterperiode op de boomweiden waar het zich te goed doet aan de eikels. Het zijn net deze eikels die de ham en worst van het ‘zwarte varken’ een zeer speciale smaak geven. Als je deze delicatesse wil kopen in Extremadura, vraag je naar de ‘pantanegra’.

sized_spanje4

Naast de rijke biodiversiteit en het Iberische varken is de dehesas ook nog van belang voor onder andere de houtskool. Bij de overgangsperiode tussen winter en lente worden de bomen gesnoeid. Voor de ambachtelijke productie van houtskool stapelen de arbeiders dit snoeihout. Zulke stapels noemen we ook wel ‘boliches’. Vervolgens is de stam van de kurkeik een belangrijk gegeven. De kurk wordt gepeld voor toepassingen zoals isolatiemateriaal en afsluitingen van flessen. Het afpellen van een kurkeik mag eens om de tien jaar plaatsvinden. Na het pellen krijgt de eik een vrij donker uitzicht. Kortweg is het een vicieuze cyclus waar er een optimaal evenwicht is tussen mens en natuur!

sized_spanje5

Terug naar de reisbeleving! Na het luxueus vogelen en vooral het fotograferen van roodstuitzwaluw, purperkoet en purperreiger, toch maar even de tijd gemaakt om de inheemse flora te ontdekken. In een heuvelrijk gebied waren er verscheidene zeldzame orchideeën aanwezig zoals de gele spiegelorchis en de Italiaanse orchis. Hieronder enkele sfeerbeelden van de plaatselijke flora.

sized_spanje6

De gewone spiegelorchis of Ophrys speculum.

sized_spanje7

De kuifhyacint of Muscari comosum.

sized_spanje8

De Italiaanse orchis of Orchis italica.

Na de plantjes reden we door naar een snelstromend riviertje in een heuvelachtig landschap, afwisselend met leisteen- en granietvlakten. Op zoek naar de zwarte tapuit en de eerste kans op blauwe rotslijster. Na een uurtje vogelen helaas geen zwarte tapuit, maar wel twee baardgrasmussen, een Iberische staartmees en drie stoere dwergarenden. Aan de waterpartij kon ik wel van zeer dichtbij de waterspreeuw waarnemen en fotograferen. De waterspreeuw was druk in de weer met het nest en het vangen van ongewervelden. Nog nooit eerder kon ik dit aparte beestje op zo’n korte afstand bewonderen. Hieronder even een bewijsplaat van deze uitstekende duiker!

sized_spanje9

Tijdens de late namiddag en avond nog een vogelwandelingetje gemaakt doorheen de omgeving van Jaraicejo. Het pittoreske dorp is een landelijke kern, omgeven door weiland en akkers. Typisch voor Extremadura zijn de halfnatuurlijke landschappen. Landschappen waar mens en natuur hand in hand gaan. Langs de woningen vliegen de vale gierzwaluwen, zingen de Europese kanaries en grauwe gorzen, nestelen de ooievaars, scharrelen de kuifleeuweriken rond op de erven, baltsen de zwarte spreeuwen,… Er zijn zelfs specifieke vogelhotels voor geïnteresseerden. Vogeltoerisme is er werkelijk een belangrijke bron van inkomsten voor vele burgers.

De dag nadien hadden we het plan om een bezoek te brengen aan Monfragüe NP. Typisch voor dit grootste natuurgebied is de Pena Falcon, een enorme rotsformatie nabij de Taag-rivier. De klif is een geschikte broedplaats voor zwarte ooievaars, slechtvalken, vale gieren en aasgieren. De imposante rotspartijen zijn grotendeels bedekt met fraaie korstmossen en er heersen steile hellingen met mediterrane bossen en diepe valleien. Hieronder een sfeerbeeld van de Pena Falcon.

sized_spanje10

Spanje kunnen waarnemen en/of fotograferen, namelijk de Spaanse keizerarend. De kansen bestaan maar zijn gering wegens de zeldzaamheid van deze endemische roofvogel. Het totaal aantal Spaanse keizerarenden omvat géén 500 exemplaren! Deze machtige vogel komt enkel in Spanje en Portugal voor. De soort is met uitsterven bedreigd door illegale vergiftiging en de reductie van zijn leefgebied. Toch bleef ik        ‘s morgens met mijn voetjes op de grond en legde ik uiteraard ook de focus op de andere mogelijk aanwezige organismen. Door de rijke natuur in en rondom Monfragüe maken we kans op maar liefst 18 soorten roofvogels waaronder mijn Spaanse vriend, monniksgier, aasgier, havikarend, dwergarend, slangenarend, rode wouw,… Tevens zijn blauwe rotslijster, cirlgors, grijze gors, zwarte ooievaar,… allemaal mogelijkheden!

Bij onze aankomst kwamen de eerste grootse gevleugelde vrienden ons tegemoet. Tientallen vale gieren, enkele monniksgieren en aasgieren sprongen meteen in het oog! Na enkele minuten vogelen, kwamen al snel andere topsoorten in beeld. Een overvliegende slechtvalk, nestinciderende gedragingen van zwarte ooievaars, zingende zwarte roodstaart, grijze gors en boomkruiper, twee blauwe rotslijsters, modderende rotszwaluwen en roodstuitzwaluwen, twee overvliegende havikarenden en nog veel meer!!! Hieronder enkele beelden van aanwezige gasten.

sized_spanje11

Een zingende grijze gors op een afgestorven boompje. Specifieke kenmerken voor een mannetje zijn de grijze kop, zwarte strepen op kop en bovenkleed, oranje buik, rug en stuit. Opvallend is ook het wippend vermogen van het staartgedeelte en de zeer dunne bovensnavel ten opzichte van de ondersnavel. De ondersnavel lijkt wel tweederde van het totale snavelgedeelte te bevatten.

sized_spanje12

Bovenstaande roodstuitzwaluw was aan het modderen. Concreet verzamelen ze op deze manier nestmateriaal door vochtige gronddeeltjes op te pikken.

sized_spanje13

De fascinerende blauwe rotslijster is echt een juweeltje! Kenmerkend is het leiblauwe verenkleed met zwarte vleugels en staart. De kleurenpracht verklapt meteen het geslacht. Vrouwtjes zijn zoals vaak in de vogelwereld minder kleurrijk. Ze bezitten een donkerbruin en zwaar gebandeerd verenkleed. Het voedsel van de blauwe rotslijster bestaat uit zowel gewervelden als ongewervelden. Tijdens het jagen op prooien rennen ze vaak achter hun prooi, soms al huppelend. Bovendien neemt hij steeds zijn voedselbronnen waar vanuit een verhoogde zitplaats tussen de rotsformaties.

sized_spanje14

De vale gier heeft een donkerbruin verenkleed, zwarte staart- en slagpennen, witte kop en hals, een blauwig veldje rondom de ogen en snavelbasis en uiteraard de kenmerkende verenkraag tussen de hals en het lichaam. Hij heeft een spanwijdte van ongeveer 250 cm en komt voor in verschillende biotopen zoals agrarisch gebied, gebergte en gemengd woud.

sized_spanje15

Monniksgier is tevens een frequent geziene gast in Monfragüe en regio. Deze vond ikzelf toch ook bijzonder om waar te nemen, wetende dat ons Belgisch dierenpark Planckendael reeds een ondersteunend programma heeft opgestart. De afgelopen jaren heeft Planckendael enkele juveniele monniksgieren opgekweekt en de vrijheid gegeven in Extremadura. De soort is niet met uitsterven bedreigd, maar is toch kwetsbaar te noemen. Grotendeels is de achteruitgang te danken aan vergiftiging. Jagers lokken vossen en wolven met vergiftigd lokaas. Jammer genoeg zijn ook de gieren slachtoffer van dit feit. Tijdens de vlucht maken deze gigantische gieren met hun zwartbruin verenkleed een bijzonder donkere indruk ten opzichte van de vale gieren.

Na een paar uur vogelen verscheen de Spaanse keizerarend nog steeds niet. Toch was er continu de adrenaline door de gedachte van ‘Ah, komt daar nu de Spaanse keizerarend over de rotsen heen gevlogen?’, ‘Welke rover komt daar afgevlogen’, ‘Welke vliegrichting zou hij verkiezen?’,… We reden na het bezoek aan de Pena Falcon verder doorheen Monfragüe NP, waarbij twee Alpengierzwaluwen en een blonde tapuit de eyecatchers waren. Bij een volgende stop in het bergachtige landschap wachtten er ons nog meer schoonheden waaronder vele appelvinken, blauwe eksters, visetende zwarte wouwen, zingende putters en Europese kanaries.

Vervolgens opnieuw de baan op, op zoek naar nog een hoger gelegen plekje in Monfragüe NP. Bij het uitstappen van het busje hadden we meteen prijs! Vol ongeloof vloog er hoog in de lucht een Spaanse keizerarend! Met cirkelende vluchtbewegingen verdween hij echter snel uit het oog. Ik had gemengde gevoelens bij deze eerste waarneming van dit zeldzame wezen. Het was een vage waarneming van vele honderden meters afstand en met slechts enkele bewijsplaten. Het zou toch top zijn mocht hij nog een keertje overvliegen én bovendien ietwat dichter voor meer fraaie beelden?! We spraken in groep af om op deze plek te blijven vogelen van 13:00 tot 14:30 u. Zeker omwille van het feit dat we niet zo ver vertoefden van een natuurlijk nest van deze illusionaire en machtige vogel. Het was in ieder geval een waardevol vogelgebied door onder andere de aanwezigheid van blauwe rotslijster, vale gier, zwarte wouw, slangenarend, baardgrasmus, monniksgier, dwergarend, torenvalk, groenling en nog vele andere soorten.

De klok tikte verder en verder. Omstreeks half drie konden we enkel besluiten dat we het met die ene korte waarneming van de Spaanse keizerarend moesten doen en tevreden zijn. De ene ging al wat sneller naar het busje dan de andere. Uiteraard was ik één van diegene die aarzelde om zo snel terug te keren. Door een medereiziger die eveneens op haar doodse gemak voortgang maakte in de hoop op een tweede waarneming van de Spaanse keizerarend, bleven we met z’n tweeën wat slenteren. Continu het luchtruim afspeuren en fingers crost. Na een goed eind stappen kon ik het meest onverwachte vogelmoment van mijn dromen de wereld in roepen! Verbaasd en verstijfd kijkend naar de meest zeldzame roofvogel van Zuidwest Europa. Er kwam namelijk een koppel Spaanse keizerarenden opnieuw overvliegen! Ditmaal zelfs met prooi. Eén van de rovers had een genetkat tussen de klauwen! Natuurlijk vlogen ze over waar we ongeveer anderhalf uur hebben stilgestaan. Er was geen twijfel mogelijk… Als natuurfotograaf kon ik deze kans niet laten liggen… Na de shock van deze waarneming heb ik meteen alles laten vallen wat overbodig was op dat moment. Lopen, lopen en nog eens lopen! Het is erop of eronder! Doordat ik naast mijn telelens nog een kleiner toestel rond de hals had hangen, kon ik niet op mijn snelste manier de Spaanse keizerarenden benaderen. Dankzij de adrenaline kon ik toch energiek op mijn doel afgaan. Op een zeker moment vloog één van beide adulte vogels recht boven mij. Dit wel op een zekere hoogte, maar toch binnen het bereik van mijn Nikonlens om enkele leuke beelden vast te leggen!

De Spaanse keizerarend kan een spanwijdte bereiken van 220 cm en is dus iets kleiner dan de steenarend. Adulte vogels hebben opvallende witte velden op de schouders. Het verenkleed is in het algemeen zwartbruin gekleurd. Zijn habitat omvat eikenbossen in bergachtige gebieden van het zuidwestelijk deel van het Iberisch Schiereiland. Ze voeden zich met prooien zoals konijnen, maar hebben vaak ook trek in aas. Bovendien bejagen ze vaak andere roofvogels die een prooi hebben gevangen.

Na deze topwaarneming kon de reis voor mij persoonlijk niet meer stuk! Bij de terugreis naar de verblijfplaats nog enkele overvliegende slangenarenden kunnen spotten. Tevens hebben we een bezoekje gebracht aan het Middeleeuws kasteeltje van Monfragüe waar de vale gieren rondvlogen op ooghoogte.

De volgende dag stonden er opnieuw soorten van mijn verlanglijstje op het programma. Als hoenderfanaat keek ik uit naar de ontmoeting met het witbuikzandhoen en zwartbuikzandhoen. Deze hoenders zijn typische gasten van de steppe. Zoals de meeste hoenderachtigen moet je vroeg uit de veren om deze pareltjes waar te nemen. Dan zijn ze het meest actief. Bij onze eerste stop van de dag op de steppe van Trujillo, werd het weeral meteen raak! Een paar honderd meter verder in een weiland zaten maar liefst 63 witbuikzandhoenders! Van een fraaie, grote groep gesproken! Eveneens kregen we een schuimbad te zien van baltsende grote trappen. Een ‘schuimbad’??! Zo verwoorden we nu eenmaal de baltsgedragingen van de grote trap. De mannetjes trekken hun verenkleed binnenste buiten en willen op deze manier zoveel mogelijk indruk maken op de vrouwtjes. Na een koppel van deze grote trappen, vlogen er al snel acht exemplaren over ons heen. Later op de dag waren er nog grotere hoeveelheden waar te nemen van deze unieke vogel.

sized_spanje17

Typisch voor deze grote loopvogel is de bruine bovenzijde met donkere velden, een vaalwitte onderzijde, een brede witte hals en lange, brede looppoten. Het mannetje heeft bovendien een roodbruine borst, terwijl het vrouwtje tevens een dunnere nek vertoont. Ondanks hun gewicht kunnen ze toch aardig vliegen. Hieronder even een vluchtbeeld van de grote trap.

sized_spanje18

In het algemeen zijn het schuwe vogels en zijn het gevoelige broedvogels te noemen. Ze verkiezen daarom erg uitgestrekte agrarische gebieden. Door de steeds afnemende landbouwgebieden in Europa, broeden ze enkel nog in Oost-Europa, Portugal en Spanje. Soms kan je hem wel als dwaalgast waarnemen in België en Nederland, zoals in februari 2011 te Lebbeke in Oost-Vlaanderen. Dat was de laatste melding van dit schitterend creatuur in Vlaanderen.

Al vogelend langs de vele akkers bracht het ons tevens vele andere soorten op waaronder rode wouw, kalanderleeuwerik, theklaleeuwerik, steenuil, monniksgier, kleine torenvalk, kneu, grauwe kiekendief, ooievaar,… en zelfs een tiental zwartbuikzandhoenders! In de namiddag snoven we toch de plaatselijke cultuur op in het middeleeuwse stadje Trujillo, waar het tevens leuk vogelen was. Midden in het stadje broeden er ooievaars, hoppen en vale gierzwaluwen. Uiteraard vliegen ook hier geregeld mooie groepen gieren en arenden over de pittoreske gebouwen. Aan de stadsrand staat er nog een arena overeind waar vele koppeltjes kleine torenvalken zich nestelen onder de dakpannen. Dit prachtige valkje heeft zich dan ook van elke zijde laten fotograferen. Hieronder toch enkele plaatjes van deze attractieve dagroofvogel.

sized_spanje19

De mannetjes hebben een egaal bruine rug, een grijs gekleurde baan over de vleugels en een blauwgrijze kop. Beide geslachten hebben een mooi licht gekleurde onderzijde met een gepareld patroon. Een kenmerkend verschil met de gewone torenvalk is het dagelijkse menu dat in hoofdzaak bestaat uit insecten. Het eten van knaagdieren komt echter op de tweede plaats. Uiterlijk zijn bijvoorbeeld de twee middelste staartpennen van de kleine torenvalk twee cm langer. Ze zijn gewoonweg kleurrijker en sierlijker dan onze torenvalk.

sized_spanje20

Hierboven een koppeltje op het dak van de plaatselijke arena. Is dit niet romantisch?!

Het was een ietwat rustiger dagje van de trip met toch weeral tal van prachtsoorten. De dag nadien stond er ons de transfer te wachten naar het idyllische Andalusië. Het zou een lange busrit worden van 350 km. Natuurlijk zouden we dit al vogelend afleggen en al eens een korte stop maken. De eerste stop was voorzien om de rotsmus te spotten. Verre van een aantrekkelijke vogel, maar hij mocht niet aan de lijst ontsnappen. In een boomweide, niet ver van Trujillo, zagen we uiteindelijk twee rotsmussen. Zonder al te veel aandacht te geven aan deze bruingrijze vogels gingen we weer een eindje verder. In het heuvelachtige panorama merkten we enkele grielen en rode patrijzen op. Ook vlogen er twee kuifkoekoeken langs het busje.

Vervolgens maakten we een gezellige vogelstop in Mérida. Ter plaatse staat een grote middeleeuwse brug over de Guadiana rivier waar enkele Alpengierzwaluwen zich fraai hebben laten bewonderen. Langs de oever en de kleine eilandjes bleven de soorten binnenstromen! Kwak, koereiger, kleine zilverreiger, zwarte ibis, lepelaar, oeverloper, roodkopklauwier, grasmus, cetti’s zanger, … en zelfs een buidelmees! Eerst weerklonk het geluid van deze meesachtige vanuit de wilgen, maar na enige tijd vloog het donzige vogeltje over ons heen. Echt een zalig vogelmoment!

sized_spanje21

Deze roodkopklauwier was van zeer dichtbij te fotograferen. Persoonlijk plaats ik hem in de top tien van inheemse vogels van Spanje. Het is echt een juweeltje!!! Beschrijvende kenmerken van de roodkopklauwier zijn de donkerbruine tot zwarte bovenzijde, een vaalwitte onderzijde, een roodbruin achterkopje, een donkere en brede oogstreep, witte schouders en vleugelonderdelen. Ze voeden zich met allerlei insecten die ze als het ware vast spiezen op prikkeldraad en doorns van struikgewas.

Na een uurtje vogelen opnieuw het busje in. Na een vlotte tocht over de autosnelwegen kwamen we aan in ons volgend verblijf in El Rocio. De accommodatie situeerde zich naast een reusachtig wetland. De biodiversiteitsrijke waterplas kreeg de naam ‘La Madre’ dat we mogen vertalen in ‘moeder van het getijdengebied’. Bovendien verbleven we niet ver van het Nationale park Coto Donana. Bij de aankomst kon ik mijn ogen niet geloven! Mijn allereerste Europese flamingo’s! Naast deze roze garnaaleters waren er tevens steltkluten, lepelaars, witwangsternen, krooneenden, krakeenden en futen te bespeuren. De verwachtingen voor de volgende dagen waren erg groot bij de aankomst in El Rocio. Toch even vermelden dat we naast de vogelwereld ook succes hadden met het weer. In Extremadura kregen we een kleine 20°C met zeer zonnige perioden en af en toe bewolking. In Andalusië daarentegen steeg de temperatuur van dag tot dag. Elke dag een temperatuur tussen de 20°C en 27°C zonder een vuiltje aan de lucht! Sommige momenten was het echt wel zweten geblazen. Vogelen kan toch vermoeiend zijn hé…

De volgende ochtend kon ik echt niet wachten om de ontwakende natuur te gaan beluisteren en te ontdekken. Een overvliegende lachstern, enkele witwangsternen, dertig overvliegende bijeneters, vele flamingo’s, lepelaars, boeren- en huiszwaluwen, een zingende kleine karekiet, een koppeltje krooneenden,… maakte mijn dag meteen goed! Het dagprogramma bestond uit een bezoekje aan het bezoekerscentrum ‘El Acebuche’, wandelen doorheen bossen van parasoldennen, vogelen in observatie-hutten langs kleine meren en een kustbezoek aan het strand van Matalascanas.

De dagen bleven allemaal even productief! Typische soorten fauna en flora waren die dag de Iberische tjiftjaf, purperreiger, zwarte ibis, bruine kiekendief, dwergarend, bijeneter, hop, Iberische groene specht, Iberische gele kwikstaart, nachtegaal, tapuit, snor, kuifmees, wielewaal, zuidelijke klapekster, blauwe ekster, ringmus, buidelmees, distelvlinder, boomkikker,… zelfs een adderringslang én een hagedisslang! Hieronder enkele beelden donderdag 11 april!

sized_spanje22

De lepelaar is een algemene broedvogel in Spanje.

sized_spanje23

De adderringslang is een kleinere slangensoort die niet giftig is. Ze kunnen vele kleurcontrasten aannemen en sommige exemplaren hebben een dambordpatroon van zwarte vlekken op de huid. Hierdoor lijken ze op de gewone adder. Ter verduidelijking toon ik onderstaande foto. Onze adderringslang had nu net dat verwarrend patroon.

sized_spanje24

Tevens was de hagedisslang van de partij. Helaas werd de slang aangereden en is kort na onze ontdekking overleden. Toch heb ik nog even een kopprofiel van het verkeersslachtoffer genomen. Dit is echter wel een giftige slang, alhoewel je er hooguit zwellingen en rode plekken aan overhoudt. Het is een onmiskenbare soort door zijn zogenaamde ‘frons’. Concreet heeft de hagedisslang een uitstekend randje boven het oog waardoor hij continu boos lijkt te zijn.

sized_spanje25

Wanneer we in de richting van Afrika keken, ter hoogte van Matalascanas, konden we genieten van een typisch Mediterraan landschap. De vogels maakten het landschap compleet waaronder grote stern, grote jager, kleine mantelmeeuw en bijeneter. De vegetatie bestond zoal uit dwergpalmen, parasolbomen, schijfcactussen, centauries, ijsbloemen, gele lupine, … Hieronder enkele sfeerbeelden van de omgeving.

sized_spanje26

Matalascanas is een kustplaats in Almonte. Het omvat de kruising van de Atlantische Oceaan, Coto Donana en Mazagon. Bovendien maakt het sfeervolle Matalascanas deel uit van de Costa de la Luz dat zich uitstrekt over een lange kustlijn.

sized_spanje27

In de late namiddag reden we terug naar El Rocio, waar het waterrijke gebied rondom de verblijfplaats vele vogels aantrok. Naast de reeds geziene flamingo’s, steltkluten, krooneenden, witwangsternen en lepelaars in de grootse plas dreef er ook een koppel wintertalingen. Altijd leuk voor de totale vogellijst van de reis.

De achtste dag brachten we een bezoek aan Odiel NP. Het natuurgebied is ten westen van de stad Huelva gelegen. Het gevormde wetland van Odiel is de plek waar de rivier ‘Odiel’ in de zee uitmondt. ‘s Morgens konden we weer enkele nieuwe soorten spotten in plaatselijke bezinkingsputten. De ondiepe waterplas trok een grote massa steltlopers aan zoals krombekstrandloper, bonte strandloper, groenpootruiter, strandplevier, tureluur, oeverloper, bontbekplevier en steltkluut. Tevens vloog een bruine kiekendief over het wateroppervlak en zat er een regenwulp in de berm. Omwille van de vele aanwezige steltkluten gedurende de trip in Andalusië, plaats ik hieronder toch even een sfeerbeeld van deze elegante stelt. Typisch is het vaalwitte verenkleed met zwarte rug en vleugels, een lange en rechte snavel én in het bijzonder de rode en vooral zeer lange poten. Door deze lange stelten kan de vogel ook in dieper water jagen op kleine vissen en kreeftachtigen. Het mannetje valt van het vrouwtje te onderscheiden door de extra glans op de zwarte vleugels. Bij de vrouwtjes is dit gedeelte echter bruiner van kleur.

sized_spanje28

Vervolgens reden we verder in de richting van zee via getijdengebieden en zoutpannen. Visarend en grauwe kiekendief waren de voornaamste vogelsoorten die we konden spotten alvorens we de lange dijk opreden. Eenmaal we een eindeloos zicht kregen op zee werd het pas echt spannend! Het begon rustig met onder andere zilverplevier, grote stern, baardgrasmus, dwergstern, zwarte stern, strandplevier,… om nadien groots te eindigen met een toppertje, namelijk de vorkstaartplevier! Na de eerste, kwam al snel een groepje van vier vorkstaartplevieren. Na een paar honderd meter kwamen we op een schitterend aantal van maar liefst 39 stuks!!! De soort maakt graag in de ochtend en avond jacht op allerlei insecten. Zijn habitat omvat zonovergoten en modderrijke gebieden nabij het water. Ook ik kon hem in deze typische foerageerplek waarnemen en fotograferen.

In het algemeen vallen de lange vleugels en korte snavel op, maar tevens zijn de olijf-bruine bovendelen, beige met zwart omrande keel, beige borst en witte onderborst veldkenmerken. Eveneens hebben ze een zwarte, diepgevorkte staart.

sized_spanje29

In de vlucht kan je mooi de kastanjebruine ondervleugeldekveren en de witte rand aan de armpennen onderscheiden. Hieronder een vliegbeeld van deze topsoort!

sized_spanje30

Als extraatje waren er nog twee soorten meeuwen van de partij, die absoluut niet mochten ontbreken gedurende onze kustuitstap. Audouin’s en dunbekmeeuw zijn rariteiten voor ons, maar ze gaven ons het geluk hen te mogen spotten!!! Na een zoveelste succesvolle dag stond er nog een heel grote uitdaging op het spel! De laatste dag zou in het teken staan van één van de zeldzaamste zoogdieren van Europa, namelijk de Pardellynx. Er zouden nog maar liefst 225 Pardellynxen in het wild leven. Eigenlijk een beetje hetzelfde verhaal als de Spaanse keizerarend. De kansen bestaan, maar zijn erg klein. Deze uitdaging gingen we aan in een gebied van Odiel dat voor het gewone publiek is afgesloten. Het natuurlandschap bestond uit een uitgestrekt mediterraan bos met veel struikgewas en enkele open plekjes.

Met de gedachte van hooguit enkele sporen van dit met uitsterven bedreigd dier te zien, begonnen we vrij vroeg aan ons avontuur. Met een grote stevige bus van het Nationale Park van Odiel reden we traag doorheen het mysterieuze landschap. Ruimte zat voor onze apparatuur en andere spullen werden we ondergedompeld in de spannende trip. Het leek eerst erg stil qua natuurbeleving op slechts één enkele boomleeuwerik na. Na enige tijd zeer gefocust te kijken rondom de vegetatie, werd het meest onmogelijke werkelijkheid! Niet één, maar twee mannelijke Pardellynxen foerageerden tussen jonge parasolbomen en andere laaggroei. Met een mond vol tanden en bevende handjes stond ik vol verbijstering te kijken! Zelf zat ik bovendien nog aan de juiste zijde van de bus met tevens een schuifbaar raam. Daarom nam ik de kans om deze zeldzame verschijning voorgoed vast te leggen op de plaat. Het was echter erg lastig wegens de dichte begroeiing. De lynxen stonden niet helemaal vrij, oftewel moest ik kiezen voor het korte staartje, een stukje geparelde pels of een sierlijke kop. Ik schoot erop los, met enkele duidelijke bewijsplaten als resultaat!

De Pardellynx noemen we ook wel Iberische lynx omdat hij vandaag de dag alleen nog maar leeft in het heuvelland van het Iberische Schiereiland. Vroeger kenden ze een grote verspreiding over gans Zuid-Europa. Hun habitat omvat de overgang tussen beboste gebieden met heidevelden. Hun huidige zeldzaamheid hebben ze te danken aan hun voornaamste prooi, namelijk het konijn. Wilde konijnen zijn grootschalig verdwenen door ziektes waarbij vele lynxen hun voedingspatroon niet snel konden aanpassen. Rechtstreeks gevolg was het wegvallen van een aanzienlijk aantal lynxen. Ze voeden zich niet alleen met knaagdieren, maar tevens met vogels en kleine zoogdieren. Ze jagen zoals andere lynxen steeds bij zonsondergang.

Naast het voedselprobleem hebben ze in tegenstelling met de Euraziatische lynx ook minder jongen. Concreet werpen ze slechts twee tot drie welpen. Verder zijn inteelt, aanrijdingen in het verkeer en versnippering van zijn leefgebied nefast voor zijn verder bestaan.

Na deze unieke ontmoeting vertoefde ik echt in de euforie! Zal ik dit ooit nog kunnen evenaren? Twee Pardellynxen bij elkaar waarnemen op een afstand van ongeveer 14 meter?! In ieder geval, ik kan navertellen dat ik dit werkelijk heb mogen meemaken!

De excursie was nog lang niet gedaan, laat staan, ze was pas begonnen. Op weg dan maar naar de Marismas (moerassen). Het einddoel was een bezoek aan een lagune-complex. De onverharde wegen langs de uitgestrekte moerassen zou onze laatste duik voorstellen in de vogelwereld van Andalusië. De laatste vogeluren gedurende de voor- en namiddag was meer dan een laatste duik! Het werd luxueus vogelen met veel variatie aan soorten. Hou je vast, ik som even de geziene soorten op van onze slotfase! Kortteenleeuwerik, kleine kortteenleeuwerik, kalanderleeuwerik, kuifleeuwerik, kwak, koereiger, ralreiger, kleine zilverreiger, grote zilverreiger, purperreiger, ooievaar, zwarte ibis, lepelaar, flamingo, bergeend, smient, krakeend, zomertaling, slobeend, krooneend, tafeleend, zwarte wouw, aasgier, vale gier, bruine kiekendief, blauwe kiekendief, grauwe kiekendief, havik, buizerd, dwergarend, kleine torenvalk, rode patrijs, kwartel, purperkoet, steltkluut, kluut, griel, vorkstaartplevier, kievit, bonte strandloper, zwarte ruiter, groenpootruiter, lachstern, witwangstern, witbuikzandhoen, koekoek, bijeneter, roodstuitzwaluw, tapuit, graszanger, rietzanger, kleine karekiet, grote karekiet, grasmus, bergfluiter, fitis, roodkopklauwier, zwarte spreeuw, Europese kanarie, putter, grauwe gors,… en geloof het of niet, er waren nog meerdere aanwezige soorten! Van een afsluiter gesproken zeg!!! Hieronder enkele sfeerbeelden van dit avontuur.

sized_spanje32

De koereiger heeft in het voorjaar fraaie kleuren. Het geheel witte verenkleed staat in contrast met de geeloranje snavel, roodbruine poten en de gelige borst, rug en kruin.

sized_spanje33

Volwassen flamingo’s hebben een prachtig roos tot soms dieprood verenkleed. Ze verkrijgen deze adembenemende kleurenpracht door bèta caroteen en bacteriën, afkomstig van hun dieet. Bij een tekort aan carotine worden flamingo’s grijs van kleur. Ze voeden zich hoofdzakelijk met kreeftachtigen en weekdieren.

sized_spanje34

De zwarte ibis heeft een wulpachtig voorkomen, maar de veren maken duidelijk de vogel! Zwarte ibissen schitteren in het zonnetje glanzend groen. Ze hebben bovendien brede, afgeronde vleugels en een neergebogen snavel.

sized_spanje35

De uitgestrektheid van de Marismas. Op de achtergrond een wit drijvend tapijt van de waterviolier.

sized_spanje36

Nogmaals een vliegbeeld van een groep flamingo’s.

sized_spanje37

De grauwe gors was de meest voorkomende zangvogel gedurende de vogelreis. Een grijsbruine vogel met donkere tekening. In tegenstelling tot zijn onopvallend verenkleed is de grauwe gors goed te herkennen aan zijn zang. Het zijn allemaal korte tonen die elkaar steeds sneller opvolgen. Ze broeden graag in een agrarische regio waar er voldoende struikgewas aanwezig is. De afgelopen jaren is er trouwens een sterke afname aan grauwe gorzen in België en Nederland.

Bovenstaand reisverhaal bevat een selectie aan boeiende vogelmomenten. Het is altijd moeilijk om werkelijk alles weer te geven in een verhaal. Zelf kan ik terugblikken op een zeer geslaagde trip met hoogtepunten zoals de Spaanse keizerarend en de Pardellynx. Mijn persoonlijke top tien werd uiteindelijk volwaardig bereikt! Met dank aan Moeder Natuur! Op naar het volgende avontuur!

Wil jij als eerste op de hoogte zijn

van al mijn nieuwe workshops, weekends en reizen?
Ik schrijf me in!
IK WIL OP DE HOOGTE BLIJVEN