Ik heb weeral genoten van een vogelrijke trip doorheen Wit-Rusland. Tijdens mijn derde bezoek aan dit fascinerende land ontdekte ik de biodiversiteit in het zuidelijk landsdeel. Tevens zag ik nu voor het eerst deze Europese parel in de groene fase en beleefde ik een Belarussisch avontuur eens zonder de vrieskou.

Het avontuur kon ik opnieuw realiseren met behulp van een plaatselijke vriend die tevens erg gepassioneerd is door de natuur. Vooraleer ik afreis naar Wit-Rusland, geef ik uiteraard een ranking van mijn doelsoorten op die ik graag wil bewonderen en fotograferen. Ditmaal ging het om een lijstje van precies dertig vogelsoorten. Vele van de betreffende soorten zag ik reeds eerder gedurende andere Europese reizen, sommige daarentegen waren nieuwkomertjes voor mijn wereldlijst. Bij aanvang van mijn trip spendeerde ik drie dagen voor mijn persoonlijke nummer twee van de wereldlijst, namelijk de laplanduil. Voor deze imposante verschijning begaf ik mij in een groot natuurreservaat in Vygonoschansky.

Bovenstaand beeld geeft een juveniel exemplaar weer van deze prachtige uilensoort. Na een nachtexcursie en enkele uurtjes wandelen in de ochtend van mijn tweede dag, vond ik drie juveniele laplanduilen in een zwarte den. Er was op dat ogenblik geen enkel spoor van een adulte vogel. De jongen krijgen tijdens de nacht normaal gesproken het meeste voedsel, maar één enkel jong bleef echter actief. Luidkeels roepend en springend van de ene kruin naar de andere, op zoek naar een oudervogel. Het was duidelijk dat ik mijn kans moest wagen om een adulte vogel te fotograferen door dit jong op de voet te volgen. Na een veertigtal minuten kwam er schot in de zaak! Ik zag in mijn rechterooghoek een groot grijzig gedaante geruisloos rondvliegen! Door de dichte begroeiing van struikgewas en dennenhout geraakte ik al snel de volwassen laplanduil kwijt! De adrenaline nam heftig toe en verloor het jong gelukkig niet uit het oog. Plotseling spreidde de juveniele vogel zijn vleugels en schreeuwde erop los. Het gedrag kon me niets anders vertellen dan dat er voedsel in aantocht kwam. In een flits van een drietal seconden vloog een adulte laplanduil naar het jong en overhandigde het een prooi aan zijn nakomeling. Simpelweg te snel voor haarscherpe beelden. Toch bleef ik erin geloven en raasde ik doorheen de bramen en hulst om dit magnifieke wezen te volgen. Vol ongeloof koos de volwassen laplanduil een zwarte den met stevige zijtakken uit die zich ongeveer op een afstand van 25 m bevond! Een ware illusie! De laplanduil staarde me aan. Recht in de ogen kijkend nam ik onderstaand beeld. Woorden schoten me tekort… Een vogelmoment dat ik zal blijven koesteren!

sized_wt2

Na deze natuurbeleving was ik klaar voor het volgende. Rondom het bosrijke gebied in Vygonoschansky is er veel agrocultuur. Tijdens enkele uren vogelen in de omgeving kon ik genieten van een overvliegende zwarte ooievaar, vijf jagende grauwe klauwieren, enkele roepende kwartelkoningen, een zingende sperwergrasmus, een foeragerend koppeltje draaihalzen, scharrelende kwartels,… en in de late avond ook baltsende poelsnippen en een koppel steenuiltjes. ’s Nachts gingen we bovendien nog op zoek naar een ander koppel laplanduilen, maar dit was jammer genoeg niet succesvol. Het paar had dit jaar hun eerste nest met slechts één jong dat blijkbaar ten prooi is gevallen aan een of ander roofdier. De laplanduilen waren laat gestart met hun allereerste broedsel in een buizerdnest dat veel te klein bleek te zijn om jongen groot te brengen. Als een juveniele laplanduil te vroeg uit het nest valt, zijn de overlevingskansen aan de magere kant. Bij mijn bezoek aan dit nest kon ik enkel overgebleven veren waarnemen van een volwassen exemplaar. Na deze ervaringen stond er een korte nachtrust op het programma om de ochtend nadien weer vroeg van start te gaan.

Gedurende mijn ganse trip was het werkelijk warm zomerweer met een gemiddelde temperatuur van 28°C en slechts één onweersbui. Bovendien was het er in het voorjaar erg waterrijk! Rivieren traden buiten hun oevers, straten werden er zelfs zijrivieren van de Pripjatrivier,…  Ze maken zo’n heftige weersomstandigheden van extreme wateroverlast tot aanhoudende warmte en droogte naar het schijnt één keer mee om de 25 jaar. Net dit jaar zou ik het land tweemaal bezoeken. Om intensief te vogelen zijn het voor mij niet de beste omstandigheden omdat ik slecht warmte kan verdragen, maar mijn passie heeft geen grenzen!

De volgende dag bezocht ik een ander bosgebied om mijn persoonlijke lijst van Wit-Rusland een beetje op te krikken. Zo waren fluiter, ransuil, koekoek, appelvink, kuifmees, grote weerschijnvlinder, oostelijke witbuikegel, ringslang, knoflookpad, rode vuurbuikpad, levendbarende hagedis,… van de partij. Tevens deed ik mijn zoveelste waarneming van hazelhoen! Een juveniel hazelhoen scharrelde rond tussen de lage vegetatie van blauwe bosbes en braam. Om de waarneming volledig te maken weerklonk zijn typisch hoge gefluit. Hazelhoenders zijn de meest moeilijke van de ruigpoothoenders om te spotten, maar zelf heb ik toch zo’n 45-tal waarnemingen in Finland en Wit-Rusland van dit schuwe wezen. Later op de dag verschenen ook bruine kiekendief, bonte kraai, porseleinhoen, witgat, goudvink, graspieper, paapje, tapuit en vele anderen in de kijker. ’s Avonds stond tevens het fotograferen van de poelsnip op het programma. Vanuit de tent kon ik vele scherpe beelden maken! Op een afstand van ongeveer zes meter kwamen er maar liefst 25 poelsnippen samen. Hieronder een kopprofiel van deze bedreigde snippensoort.

De poelsnip is met zijn lengte van 28 cm de grootste snip van Europa. Ze zijn zwaarder gebouwd dan een watersnip en hebben een grotere kop met relatief kortere snavel. Ik fotografeerde deze schoonheid in een zoetwatermoeras waar er voor de poelsnippen voldoende dekking aanwezig was waaronder hoge grassen en lage struiken. Op de baltsplek van de poelsnip waren tevens andere vogelsoorten aanwezig zoals gele kwikstaart, witgat, kraanvogel, kwartelkoning en vele graspiepers.

De ochtend nadien verplaatste ik me richting een natuurreservaat in Sporovo. Het gebied omvat een reusachtig flood plain of een laagvlakte langs een rivier die veel riviersedimenten bevat door overstromingen. In dit geval gaat het over een flood plain van de Yaselda rivier. Het is een thuishaven voor maar liefst 20 % van de wereldpopulatie van waterrietzanger. Tevens maakte ik er kans op citroenkwikstaart. Twee topsoorten in eenzelfde gebied! Vol enthousiasme trok ik de kaplaarzen aan om het landschap te trotseren. Al gauw hoorde ik de eerste waterrietzanger zingen! Na de auditieve waarneming volgde al snel de visuele! Er zong een mannetje heel fraai bovenop een bloeiaar van grote lisdodde. ‘Zou ik de waterrietzanger korter kunnen benaderen?’, ‘Zijn ze even schuw als de gewone rietzanger?’,… Met vele vraagtekens over slaagkansen om deze zangvogel op de gevoelige plaat te krijgen, stapte ik een eind verder in de richting van enkele honderden lisdoddeplanten. Plotseling werd ik omgeven door drie verschillende zangposten van deze sterk bedreigde vogel! Ik besliste om simpelweg te wachten en de natuur zijn werk te laten doen. Met vele mogelijke zangposten op de bloeiaren, moest ik maar geduld beoefenen. Na ruim een half uur tandenbijten verscheen er een waterrietzanger op enkele meters afstand! Mijn hartslag steeg meteen en ik probeerde me zo rustig mogelijk te bewegen richting dit zangertje. Na de ‘slow motion’-bewegingen kreeg ik hem in het verlengde van mijn telelens! Schieten maar met die bazooka! Van kwaliteitsvolle natuurbeleving gesproken zeg! Hieronder één beeld van de honderden platen die ik kon vastleggen van een zingende waterrietzanger.

sized_wt5

De waterrietzanger lijkt op de gewone rietzanger maar zijn verenkleed is meer contrastrijk waaronder gelige tot grijzige bovendelen met zwarte strepen. Het meest typische verschil zijn de brede crèmekleurige kruin- en wenkbrauwstrepen. Beide soorten zijn erg schuw, alleen verkiest de waterrietzanger tijdens de zang een hooggelegen zangpost zoals lisdodde- en rietpluimen. Hij voedt zich zoals de poelsnip en de citroenkwikstaart ook met ongewervelden. Het fotograferen van dit vogeltje duurde ongeveer twee uur! De ene waterrietzanger kwam, de andere vertrok. Een prachtig schouwspel om te zien!

Na dit grootse succes vogelde ik verder in de omgeving van deze drassige laagvlakte. Soorten die ik nog kon waarnemen waren onder andere hop, bruine kiekendief, zwarte stern, visdief, klapekster, wielewaal, torenvalk, grote zilverreiger, spotvogel, grauwe gors, kwartelkoning, geelgors, grote karekiet, sperwergrasmus, grauwe vliegenvanger, bosrietzanger, Europese kanarie, kneu, etc. Naast deze ontdekkingen kon ik nog een andere zeer fraaie gast spotten! Tijdens een korte rit doorheen het weidse landschap werd er een bruine kiekendief achterna gezeten door twee grauwe kiekendieven. Grauwe kiekendief zag ik al eerder in Zweden, Finland, Spanje en uiteraard in eigen land. Al mijn voorgaande waarnemingen van deze licht bedreigde roofvogel konden helemaal niet tippen aan deze in Wit-Rusland. Bij het stilleggen van de motor vlogen beide roofvogels net voorbij de wagen achter die ene bruine kiekendief. Eerst vlogen ze verder van me weg, maar opeens lieten ze de bruine kiekendief begaan en kwamen ze opnieuw in mijn richting! Het vrouwtje dwaalde jammer genoeg snel af, maar het veel mooiere adulte mannetje deed zijn werk! De sierlijke grauwe kiekendief hing pal boven mijn telelens! Deze wonderlijke verschijning en de avondzon gaven samen onderstaand resultaat. Wanneer krijg ik nog zo’n kans?!

sized_wt6

De grauwe kiekendief lijkt sterk op de blauwe kiekendief. Toch kan je deze grauwe onderscheiden van de blauwe door onder andere de smallere vleugels en de zwarte vleugelstrepen op de ondervleugel. Ze broeden in uitgestrekte heidevelden en voeden zich met kleine vogels en zoogdieren.

Vooraleer ik verder kon reizen naar het zuidoostelijk landsdeel, moest ik nog iets afwerken. Tot nu toe had ik succes met elke soort die ik wilde fotograferen tijdens de trip, maar mijn persoonlijke nummer twee dacht daar in eerste instantie toch anders over. Zeggen dat de citroenkwikstaart een algemene verschijning is in Wit-Rusland is totaal verkeerd! Zelfs in het broedseizoen is het zoeken geblazen voor een exemplaar. Na twee dagen vertoeven in zijn natuurlijke biotoop was er geen teken van leven. Wetende dat kwikstaarten graag foerageren op zoek naar voedsel langs rivieroevers, besloot ik om gebruik te maken van een boottripje op de Yaselda rivier. Wat een vogelrijkdom langs deze rivier! Blauwborst, snor, grote karekiet, rietzanger, roodmus, porseleinhoen, witwangstern, witvleugelstern, zwartkop, waterrietzanger, hop, rietgors, baardmannetje, oeverloper, koekoek, zwarte ooievaar en zelfs een krekelzanger waren aanwezig. De krekelzanger was voor mij een ‘lifer’ op dat moment. De eerste voor mijn wereldlijst!

De citroenkwikstaart was tevergeefs niet te bespeuren en het werd verschrikkelijk warm op het kleine bootje. Na enige tijd roeien en intensief vogels spotten besloot ik maar om terug te keren. Tot plots er nog een ander magnifiek wezen doorheen de rietvegetatie foerageerde, namelijk een woudaapje! Het idee om terug te keren was totaal uit den boze en gaf deze vogel de kans om naar de oever te komen op zoek naar kleine gewervelden. Met de telelens tussen de benen klaar om beelden te maken kwam het woudaapje soms wat dichter naar het open water. Toch kon ik hem niet fotograferen zonder enkele rietstengels voor zijn kop. Hij doet zijn naam eer aan hoor! Opeens beklom het woudaapje met gespreide poten een reusachtige rietplant. Hij kroop helemaal tot aan de top tot op zo’n twee meter hoogte waarbij hij prachtig te bewonderen was! Met veel tegenlicht nam ik de roeispanen en maakte rustige vaarbewegingen tot dat ik optimale belichting kreeg. Hieronder een sfeerbeeld.

sized_wt7

Het woudaapje is de kleinste inheemse reiger van België, alsook van Wit-Rusland. Hij is blijkbaar zeer behendig bij het klimmen doorheen rietvegetatie en kan met zijn lange tenen meerdere rietstengels tegelijk vastgrijpen.

Na het inpakken van alle materialen deed ik nog een laatste check aan de westkant van het natuurreservaat. Net voordat ik wil vertrekken hoor ik een roepende kwikstaart. Het was de eerste kwikstaart die in zag in drie dagen tijd. Niet te snel van stapel lopen Michaël, het kan even goed een witte of gele kwikstaart zijn. De kwikstaart valt uit de lucht en neemt een zangpost aan op een paar uitstekende, dode takken van een wilg. Door de kijker even erbij te nemen kon ik de vogel op naam brengen! ‘Wat een gelukzak ben ik!’, want bij deze laatste controle kreeg ik gewoonweg mijn allereerste citroenkwikstaart in de kijker!!! Allemaal goed en wel, maar als fotograaf wil ik natuurlijk altijd iets extra hé. Een aantrekkelijk plaatje van dit levendig vogeltje is niet verkeerd! Na de eerste citroenkwikstaart, kwam al snel de tweede!!! Een mannetje en vrouwtje samen in een wilg waarbij het vrouwtje haar bek volledig met voedsel gevuld is?! Dat kon alleen maar wijzen op een koppel nabij hun broedsel. Ik besloot om de ganse dag te spenderen aan deze soort. In de late namiddag werd het werkelijkheid! Citroenkwikstaart met een aardige groene achtergrond en een zachte belichting op een leuk dood takje. Hieronder een foto van het mannetje.

sized_citroenkwikstaart

De citroenkwikstaart lijkt op een gele kwikstaart maar het mannetje heeft een heldergele kop, keel en onderbuik. De vleugels bevatten niet één, maar twee witte vleugel-strepen. Ze voeden zich zoals andere kwikstaarten met ongewervelden, maar deze citroenkwikstaart zou zelfs af en toe kleine visjes vangen.

Het was een ware opluchting dat ik dit attractief vogeltje kon vereeuwigen op beeld! Na een zware dag besloot ik maar eens vroeger in bed te kruipen dan de voorbije dagen. Het werd soms half drie ’s nachts vooraleer ik mijn nachtrust aanving terwijl de wekker al afliep omstreeks vijf uur in de ochtend. Je mag deze passie niet onderschatten hoor! Het vraagt bloed, zweet en tranen om dit te bereiken. Zonder de nodige inspanningen is dit zeker niet haalbaar. Toch is dit wereldje het mooiste wat er bestaat.

De volgende ochtend vertrok ik naar het oosten richting Turov. Hier zou ik mijn overige vijf dagen verblijven met andere doelsoorten zoals terekruiter en Syrische bonte specht. De ruime omgeving van Turov omvat verscheidene landschappen waaronder ‘flooded forest’ waarbij bossen van berken, eiken en elzen onder water staan, maar tevens moerassen en oeroude dennenbossen. Elke dag bezocht ik bovenstaande biotopen op zoek naar vogels, maar ook vlinders, planten en zoogdieren. Tijdens een nachtexcursie voor zoogdieren kon ik boommarter, bunzing, eland, bever, vos en everzwijn spotten. Toch bleef schuilhutfotografie van belang. Gedurende ettelijke uren in de tent maakte ik vele beelden van allerlei oever- en watervogels. Hieronder een kleine selectie. Voor meer beeldmateriaal kan je altijd doorklikken naar het album van Wit-Rusland.

sized_wt9

De terekruiter is absoluut de meest bijzondere van allemaal! Het is een kleine steltloper met een algemeen grijswit verenkleed. Het meest typische kenmerk is de snavel die omhooggebogen is. De oranje poten geven als enige onderdeel een beetje kleur aan deze bijzondere vogel. Ze voeden zich met zaden en ongewervelden. Voor West-Europa is de terekruiter een zeer zeldzame gast! Van nature komen ze enkel voor in Noordoost-Europa.

sized_wt10

De bosruiter is voor ons als Belgen enkel een trekvogel in het voor- en najaar. Ze overwinteren in Afrika en broeden in Rusland en Scandinavië. Deze strandloper heeft in het algemeen een grijsbruine bovenzijde met kleine witte vlekken. Bovendien kan je een lichte wenkbrauwstreep, witte onderzijde en groenige poten waarnemen. Er is verwarring mogelijk met witgat, maar de witte vlekken op de bovendelen zijn groter bij bosruiter. Tevens is de wenkbrauwstreep minder duidelijk zichtbaar bij een witgat.

sized_wt11

De watersnip is daarentegen een vrij algemene verschijning in Europa. Toch zijn ze niet gemakkelijk te benaderen om hot shots te maken, maar dit exemplaar kwam gedurende twee minuten foerageren voor mijn tent. Erg leuk om mee te pikken! Watersnippen hebben een vrij lange snavel in verhouding met hun kop. Ze maken vele op- en neerwaartse bewegingen in ondiep water of modder bij het zoeken naar voedsel zoals kleine kreeftachtigen en wormen. Het verenkleed is bruin met vele donkere en lichte strepen. Deze zeer schuwe vogels vertrouwen bij een bedreiging op hun camouflage en vliegen pas op het allerlaatste moment zigzaggend weg.

Eerder in dit reisverhaal sprak ik over de weersomstandigheden tijdens mijn verblijf. Die ene onweersbui vond plaats in Turov tijdens één van mijn sessies schuilhutfotografie. Het heerste vlak boven het moeras waar ik bovenstaande vogels fotografeerde en leverde ook leuke beelden op. Hieronder een beeld dat vooraf ging aan het onweer.

sized_wt12

Ik heb toch maar even gebruik gemaakt van dit attractief weertje om beelden te maken. Onderstaande foto nam ik bij zonsondergang nadat het hevige, maar fraaie onweer gepasseerd was.

sized_wt13

Tijdens mijn laatste dagen werd het tijd om op zoek te gaan naar een vogelsoort die ik tijdens mijn Scandinavische reizen steeds heb gemist. De kleine vliegenvanger was voor mij een uitdaging om te spotten maar tevens om te fotograferen. Na het maken van vele natuurreizen in biotopen waar die algemeen zou voorkomen, noemde ik het ook al wel eens mijn schaamsoort van Europa. Ik zou er alles voor doen om dit fijne zangvogeltje te kunnen toevoegen aan mijn wereldlijst! De voorlaatste dag van mijn trip bezocht ik een flooded forest waar er een koppeltje kleine vliegenvangers afgelopen lente een nest creëerde. Met een afwachtende houding ging ik samen met mijn gids naar de plaats van de waarheid. Na een tijdje te vertoeven in het oeroude bos was het duidelijk rijk aan biodiversiteit. Natuurelementen die ik kon waarnemen waren onder andere een Europese bizon van ongeveer 600 kg, vijf azuurmezen, een keizersmantel, een familie everzwijnen, drie appelvinken, twee ringslangen, een laag overvliegende wespendief, vele ruige klokjes, een jonge havik in het nest, een zingende grauwe fitis en vele anderen! Toch spanden de spechten de kroon. Ik zag bijna alle Europese spechten in dit flooded forest, op de groene specht en de draaihals na. Concreet telde ik drie grijskopspechten, twee drieteenspechten, één zwarte specht, één witrugspecht, twee grote bonte spechten, één middelste bonte specht, twee kleine bonte spechten en zelfs een Syrische bonte specht. Deze laatste was tevens een nieuwe soort voor mijn persoonlijke lijst. Hieronder een afbeelding van de biotoop waarin ik hem kon fotograferen.

sized_wt14

Na het spechtenavontuur werd het maar eens tijd voor de kleine vliegenvanger. Toch?! Deze zangvogel komt in hoofdzaak voor in dichte bosgebieden. Zulke halfopen delen zoals hierboven vermijd hij liever. Plotseling verscheen er een klein, levendig vogeltje in een hoge kruin van een zwarte den. Kijkend tegen het zonlicht in kon het eender welke zangvogel zijn. Geduldig zijn is geen overbodige luxe als vogelaar! De bezige bij liet opeens zijn zang weerklinken waardoor het determineren in snel tempo vooruitging. Met een mond vol tanden, trillende handen en een veel te hoge hartslag kon ik alleen maar samenvatten van wat ik precies zag! Het was weldegelijk een mannelijke kleine vliegenvanger! Vol blijdschap kon ik hem aanstrepen op mijn lijst. Nu nog een leuke foto natuurlijk! Het nerveuze vogeltje fotograferen in een donker bosgedeelte valt niet echt mee. Gelukkig waren er hier en daar toch plekjes waardoor het zonnetje haar werk kon doen. Vol verbazing vloog de kleine vliegenvanger af en toe op kale takjes die fel belicht werden! Met tranen in de ogen van vreugde lukte het zeer aardig. Hieronder meer bewijsmateriaal!

sized_wt15

Een leek zou meteen zeggen dat dit een roodborstje is op de foto. Toch zijn er grote verschillen als je beschikt over vogelkennis. Het mannetje van de kleine vliegenvanger heeft een opmerkelijk oranje keelvlek die steeds groter wordt bij het ouder worden. De bovendelen zijn grijsbruin, de onderzijde is beige en het oogje heeft een haarfijn, wit ringetje. Bovendien heeft de zwarte staart aan de basis witte velden. Tijdens zijn winterkleed verliest deze vogel echter zijn kleurenrijkdom. Het is dan slechts een vaalgrijs vogeltje. De kleine vliegenvanger is een broedvogel in Oost-Europa, maar een zeer zeldzame trekvogel in België. Deze kleinste vliegenvanger van Europa komt zowel voor in loof- als naaldbossen.

Met deze kleine vliegenvanger werd mijn voorkeurslijstje volledig bereikt! Soorten die ik nog niet vermeld heb, maar wel heb kunnen spotten tijdens de verschillende routes zijn onder meer slangenarend, dwergarend, zeearend, noordse nachtegaal, brilduiker, zomertortel, raaf, tuinfluiter, groenpootruiter, kemphaan, grutto, bontbekplevier, oeverzwaluw, dodaars,… Velen kwamen reeds in eerdere reisverhalen aan bod.

Tijdens de laatste dag maakte ik nog een afsluitend boottripje langs de Pripjatrivier. Het landschap rondom de rivieroevers is er erg divers. Van drassige velden met een fraaie flora zoals wateraardbei en blauw glidkruid tot drogere grasvlakten met bergklaver, zandblauwtje en hazenpootje. Naast verscheidene bloeiende planten pronkten er honderden, schitterend gevormde, dode bomen. Deze maakten het landschap en de sfeer helemaal compleet! Hieronder een sfeerbeeld van de aparte natuurschoon.

sized_wt18

Enkele vogelwaarnemingen van tijdens die laatste excursie die ik zeker niet zal vergeten zijn de tientallen zingende kwartelkoningen en een rustende terekruiter in één van de kale bomen. Ik maakte een sfeerbeeld van het silhouet van deze terekruiter.

Na afloop blijf ik steeds wegdromen in de wondere natuurpracht van Wit-Rusland. Het was een derde geslaagde rondreis met vele idyllische momenten! Ik heb mijn hart verpand aan dit fascinerende land en zal zonder enige twijfel terugkeren.

Wil jij als eerste op de hoogte zijn

van al mijn nieuwe workshops, weekends en reizen?
Ik schrijf me in!
IK WIL OP DE HOOGTE BLIJVEN